Yerba Mate a Witamina C – Czy To Dobre Źródło Tego Minerału?

Witamina K miała swój odcinek tej serii, teraz kolej na witaminę C – bo to akurat temat, przy którym krąży sporo uproszczeń. Niektóre opisy suszu, w tym nasz własny opis produktu Immuno, wymieniają witaminę C wśród składników liścia ostrokrzewu paragwajskiego. Pytanie, które warto zadać uczciwie: czy to, co jest w suchym liściu, faktycznie ląduje w filiżance, którą pijesz przez bombillę?

Yerba mate a witamina C – co faktycznie jest w liściu

Ostrokrzew paragwajski, tak jak większość zielonych roślin, w świeżym liściu zawiera witaminę C. To nie jest zaskoczenie – każda zielona część rośliny, która fotosyntetyzuje, produkuje kwas askorbinowy jako jeden z elementów swojej biochemii obronnej. W naszym opisie produktu Immuno wymieniamy witaminę C obok całej reszty grupy B i witaminy E jako elementy składu suszu, i to jest zgodne z tym, co pokazują analizy liścia yerby.

Problem zaczyna się na etapie „ile z tego zostaje po obróbce”. Świeży liść ostrokrzewu przechodzi sapecado – krótkie, intensywne opalanie ogniem lub gorącym powietrzem, które zatrzymuje enzymy odpowiedzialne za fermentację – a potem suszenie i, w przypadku wielu suszy, długie leżakowanie. Witamina C jest jedną z najbardziej niestabilnych witamin, jakie istnieją: rozkłada się pod wpływem temperatury, tlenu i światła. Z owoców i warzyw ubywa jej zauważalnie już przy zwykłym gotowaniu na parze. Przy suszeniu liścia w wysokiej temperaturze, rozciągniętym w czasie, realistyczne założenie jest takie, że w gotowym suszu zostaje jej niewiele w porównaniu do świeżego liścia.

Susz to nie napar – druga bariera, o której mówiliśmy już przy witaminie K

Tu akurat mechanizm działa inaczej niż przy witaminie K. Witamina K jest rozpuszczalna w tłuszczach i słabo przechodzi do wody, więc napar z suszu ma jej mało niezależnie od tego, ile jest w liściu. Witamina C jest rozpuszczalna w wodzie – w tym sensie ma teoretycznie lepsze szanse wypłynąć z suszu do naparu podczas parzenia, tak jak część polifenoli czy kofeina.

Kłopot w tym, że gorąca woda, która wypłukuje witaminę C z liścia, jednocześnie ją niszczy. Kwas askorbinowy jest wrażliwy na temperaturę – im gorętsza woda i dłuższy kontakt, tym szybciej się rozkłada. Klasyczne parzenie yerby to zalewanie suszu wodą o temperaturze 70–80°C i wielokrotne rundy przez matero, czasem rozciągnięte na pół godziny picia w grupie. To dokładnie warunki, w których nawet ta niewielka pula witaminy C, jaka przetrwała suszenie, ma niewielkie szanse przetrwać jeszcze parzenie.

Dlaczego witamina C w ogóle trafia do opisów suszu

Nie jest to naciąganie – w analizach składu liścia ostrokrzewu paragwajskiego witamina C rzeczywiście się pojawia, obok całego szeregu związków, których jest w liściu ponad 150. Opisując skład rośliny, uczciwie jest wymienić to, co w niej jest. Nieuczciwe byłoby natomiast sugerowanie, że filiżanka yerby to realne źródło witaminy C w diecie, porównywalne z owocem cytrusowym czy papryką. Nie mamy własnego certyfikatu laboratoryjnego z konkretną wartością witaminy C dla naparu z suszu Yerbador, więc nie podajemy tu liczby w miligramach, której nie jesteśmy pewni – ta sama zasada, którą stosujemy w każdym artykule tej serii, przy selenie czy manganie.

To, co za to wiadomo z dużą pewnością: yerba mate zawiera silne antyoksydanty z grupy polifenoli – kwas chlorogenowy i pochodne kofeoilochinowe – które są znacznie bardziej odporne na wysoką temperaturę niż witamina C i faktycznie w dużej części przechodzą do naparu. To one, nie witamina C, odpowiadają za większość działania antyoksydacyjnego, jakie przypisuje się piciu yerby.

Skąd realnie wziąć witaminę C, jeśli o nią chodzi

Referencyjna wartość spożycia witaminy C dla dorosłej osoby, przyjęta w unijnych przepisach o etykietowaniu żywności, wynosi 80 mg dziennie. Dostarczy ją bez trudu jedna papryka czerwona, dwie kiwi, szklanka soku z cytrusów albo garść świeżej natki pietruszki – żadne z nich nie przechodzi procesu suszenia w wysokiej temperaturze, więc witamina C w nich po prostu ma szansę przetrwać do talerza.

Jeśli parzysz yerbę z dodatkiem świeżego soku z cytryny albo plasterka pomarańczy – co wielu ludzi robi ze względu na smak, nie odporność – to właśnie ten dodatek, dorzucony na końcu, do już wystudzonego trochę naparu, realnie wnosi witaminę C do filiżanki. Sama yerba tego zadania nie wykona.

Co realnie robi yerba mate dla odporności

To nie znaczy, że yerba nie ma nic wspólnego z odpornością – tylko że mechanizm jest inny, niż sugerowałaby witamina C. Wspomniane polifenole, w tym kwas chlorogenowy, mają udokumentowane działanie przeciwutleniające, które wspiera organizm w radzeniu sobie ze stresem oksydacyjnym. Do tego dochodzi kofeina i ksantyny, które poprawiają czujność i samopoczucie – co pośrednio ma znaczenie w sezonie przeziębień, kiedy człowiek zmęczony i niewyspany łapie infekcje łatwiej niż wypoczęty.

Nasza linia Immuno (89,90 zł) łączy klasyczny susz yerba mate z dodatkiem zielonego jęczmienia i pestek słonecznika – to właśnie te dodatki, nie sama yerba, mają realnie inny profil odżywczy niż czysty susz z ostrokrzewu. Jeśli zależy Ci konkretnie na wsparciu odporności przez dietę, warto łączyć rytuał picia yerby z dodatkami, które faktycznie dowożą to, czego szukasz.

Sprawdź produkt: Yerba Mate Immuno

Sprawdź produkt: Pestki Dyni – Źródło Energii i Odporności

FAQ – najczęstsze pytania

Czy yerba mate ma dużo witaminy C?

Nie. Świeży liść ostrokrzewu paragwajskiego zawiera witaminę C, ale proces suszenia w wysokiej temperaturze i parzenie gorącą wodą niszczą większość tej witaminy, zanim trafi do filiżanki. Nie licz na yerbę jako źródło witaminy C w diecie.

Czy dodanie cytryny do yerby ma sens?

Tak, ale to cytryna dostarcza witaminę C, nie yerba. Warto dodawać świeży sok pod koniec parzenia, do lekko przestudzonego naparu, żeby ograniczyć rozkład witaminy pod wpływem ciepła.

Co realnie daje picie yerby dla odporności?

Głównie polifenole (kwas chlorogenowy) o działaniu antyoksydacyjnym oraz kofeinę wspierającą czujność. To inny mechanizm niż witamina C, ale też ma swoje uzasadnienie.

Czy witamina C z suszu przetrwałaby, gdyby zjeść liść na surowo?

Teoretycznie świeży liść zawiera więcej witaminy C niż susz, ale liścia ostrokrzewu paragwajskiego się nie je – parzy się go w formie naparu, dlatego to pytanie ma raczej znaczenie akademickie.

Czy inne witaminy z grupy B w yerbie mają ten sam problem?

Część witamin z grupy B jest bardziej stabilna termicznie niż witamina C, ale wciąż mówimy o suszonym liściu i naparze, nie o świeżej roślinie – realna zawartość w filiżance jest zawsze niższa niż w surowym materiale.