Yerba Mate a Jod – Czy To Dobre Źródło Tego Minerału?

Yerba mate a jod to temat, który różni się od potasu, wapnia, magnezu, cynku, sodu i fosforu, które opisaliśmy już w tej serii, jedną istotną rzeczą – jod w roślinach lądowych, w tym w ostrokrzewie paragwajskim, po prostu nie występuje w znaczących ilościach. To pierwiastek kojarzony przede wszystkim z morzem: z wodorostami, rybami i solą jodowaną, nie z liśćmi rosnącymi w lasach Ameryki Południowej. Sprawdzamy, ile jodu realnie może być w naparze z yerby, dlaczego ten susz w ogóle nie jest typowany jako jego źródło i co to oznacza dla osób, które akurat przy tym minerale muszą być szczególnie czujne, czyli dla pacjentów z chorobami tarczycy.

TL;DR

Yerba mate nie jest uznawana za źródło jodu. Rośliny lądowe pobierają jod z gleby w bardzo ograniczonym stopniu, a gleby w regionach uprawy ostrokrzewu paragwajskiego, głównie w Brazylii, Argentynie i Paragwaju, z dala od bezpośredniego wpływu oceanu, nie są w ten pierwiastek szczególnie bogate. W dostępnych bazach składu żywności yerba po prostu nie figuruje jako produkt z istotną zawartością jodu – w przeciwieństwie do wodorostów, ryb morskich czy soli jodowanej, gdzie te wartości są dobrze udokumentowane i wysokie. Dzienne zapotrzebowanie dorosłego człowieka na jod to około 150 mikrogramów, u kobiet w ciąży więcej, i matero tego zapotrzebowania nie pokrywa w żadnym mierzalnym stopniu. Dla osób z chorobami tarczycy yerba nie jest więc ani zagrożeniem, ani wsparciem jodowym – jest po prostu neutralna wobec tego konkretnego minerału.

Yerba mate a jod – dlaczego w liściu praktycznie go nie ma

Jod trafia do łańcucha pokarmowego głównie z oceanu. Wodorosty morskie potrafią go magazynować w ilościach liczonych w tysiącach mikrogramów na 100 g, ryby i owoce morza dużo mniej, ale wciąż realnie, a gleby przybrzeżne bywają nim wzbogacone przez opady i wiatr znad morza. Rośliny lądowe uprawiane w głębi kontynentu, w tym Ilex paraguariensis, z którego robi się yerbę, pobierają z takiej gleby jod w ilościach śladowych, bo po prostu niewiele go tam jest do pobrania. Regiony uprawy yerby, obejmujące pogranicze Brazylii, Argentyny i Paragwaju, leżą daleko od wybrzeża, co dodatkowo tłumaczy niską zawartość tego pierwiastka w liściu.

W publicznie dostępnych bazach składu żywności, takich jak USDA FoodData Central, yerba mate nie ma przypisanej istotnej wartości jodu – nie dlatego, że nikt nie sprawdził, tylko dlatego, że oznaczenia w tej roślinie wychodzą na poziomie, który nie kwalifikuje jej jako źródło tego pierwiastka. Uczciwie trzeba więc napisać, że nie mamy tu twardej liczby w mikrogramach do podania na czarkę matero, bo taka liczba nie istnieje jako coś istotnego – yerba po prostu nie jest tym, po co sięga się po jod.

Skąd naprawdę bierze się jod w diecie

Głównym i sprawdzonym źródłem jodu w typowej polskiej diecie jest sól kuchenna jodowana – w Polsce jodowanie soli jest obowiązkowe od lat 90., właśnie po to, żeby ograniczyć niedobory endemiczne w regionach oddalonych od morza. Poza solą jod dostarczają ryby morskie, owoce morza, mleko i jego przetwory, jaja, a w mniejszym stopniu również wodorosty spożywane jako żywność. To właśnie wodorosty bywają na tyle bogate w jod, że ich regularne, duże spożycie potrafi dostarczyć wielokrotność dziennego zapotrzebowania, co przy tarczycy nie zawsze jest korzystne.

Na tym tle yerba wypada zupełnie inaczej niż przy potasie czy magnezie, gdzie stanowiła realny, choć skromny dodatek do diety, o czym pisaliśmy w artykule o yerbie i potasie. Tutaj yerba nie jest ani dodatkiem, ani substytutem – jest po prostu poza tematem jodu, podobnie jak większość produktów roślinnych uprawianych z dala od wybrzeża. Jeśli komuś zależy na uzupełnieniu jodu w diecie, matero nie jest narzędziem do tego celu, tak samo jak nie jest nim na przykład kawa czy sok jabłkowy.

Yerba mate a tarczyca – co warto wiedzieć poza jodem

Skoro yerba nie wnosi jodu, temat tarczycy przy niej sprowadza się w praktyce do czegoś innego – kofeiny, a właściwie mateiny, jak bywa nazywana w kontekście tej rośliny. Osoby z nadczynnością tarczycy bywają bardziej wrażliwe na kofeinę, a jedna runda matero to zwykle 65–130 mg tej substancji, w zależności od ilości suszu i mocy naparu. To temat osobny od jodu i wymaga indywidualnej oceny, nie ogólnej reguły. Niektóre związki roślinne z grupy tak zwanych substancji wolotwórczych, obecne między innymi w warzywach kapustnych czy soi, mogą w teorii utrudniać wychwyt jodu przez tarczycę przy bardzo dużym spożyciu – w przypadku yerby ten mechanizm nie jest tak dobrze udokumentowany jak przy kapuście czy brokułach, więc nie ma podstaw, żeby robić z tego osobny problem przy naparze pitym w rozsądnych ilościach.

Kluczowe jest to, żeby nie mylić neutralności yerby wobec jodu z neutralnością wobec całej gospodarki hormonalnej tarczycy. To są dwie różne sprawy, a druga z nich zależy od znacznie większej liczby czynników niż jeden napar wypijany raz czy dwa razy dziennie.

Dla kogo ma to znaczenie w praktyce

Dla zdrowej osoby bez chorób tarczycy temat yerby i jodu jest w zasadzie nieistotny – ten napar po prostu nie wchodzi do bilansu jodowego, ani na plus, ani na minus. Jod trzeba wtedy uzupełniać z soli jodowanej, ryb morskich czy nabiału, tak jak zaleca standardowa dieta, niezależnie od tego, ile matero ktoś wypije.

Dla pacjentów z niedoczynnością, nadczynnością tarczycy, chorobą Hashimoto czy chorobą Gravesa-Basedowa yerba nie jest przeciwwskazana z powodu jodu, bo go po prostu nie dostarcza w istotnej ilości. Inaczej niż przy yerbie i potasie czy yerbie i sodzie, gdzie dawkowanie miało znaczenie przy konkretnych dietach medycznych, tutaj nie ma podstaw, żeby z powodu tarczycy ograniczać yerbę albo traktować ją jako uzupełnienie jodu. Decyzje dotyczące diety przy chorobach tarczycy, w tym suplementacji jodu, powinny zawsze wynikać z rozmowy z lekarzem prowadzącym lub endokrynologiem, a nie z ogólnego artykułu w internecie, także tego. Więcej o samej yerbie i tarczycy piszemy w osobnym artykule.

Skąd pochodzi nasz susz

Yerbador sprowadza liście yerba mate z Brazylii, pakowane w Europie, z certyfikacją szwajcarską OROTAL Commodities Trading SA, HACCP i KIWA, a na polskim rynku dodatkowo z Certyfikatem Jakości Narodowego Instytutu Leków. Region uprawy leży w głębi kontynentu, z dala od bezpośredniego wpływu oceanu, co dodatkowo tłumaczy, dlaczego jod nie jest tu tematem istotnym z punktu widzenia gleby czy liścia. Susz ma świadectwo analizy z Instytutu Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich (IWNIRZ), zgodność ze wzorcem potwierdzoną przez J.S. Hamilton oraz badania na metale ciężkie, pestycydy i WWA wykonane przez GBA Polska. Więcej o samym pierwiastku jodzie jako składniku diety można przeczytać w artykule na Wikipedii.

Nasze produkty do wypróbowania

Pestki Słonecznika 100 g

Łuskane pestki słonecznika z naszej oferty – naturalne źródło magnezu, fosforu i błonnika w jednej garści. Dobra przekąska do rytuału z matero, choć jodu – podobnie jak sama yerba – nie dostarczają w istotnej ilości. Cena: 45,90 zł.

Sprawdź produkt: Pestki Słonecznika 100 g

Pestki Dyni 250 g

Łuskane pestki dyni, kolejna przekąska z naszej oferty, dobre źródło magnezu, żelaza i cynku, ale tak samo jak yerba nie jest znaczącym źródłem jodu. Sprawdza się jako dodatek do jogurtu czy sałatki w codziennej diecie. Cena: 35,99 zł.

Sprawdź produkt: Pestki Dyni 250 g – Źródło Energii i Odporności

Yerba Mate Immuno

Susz o pełnym profilu mineralnym, z dodatkiem zielonego jęczmienia i pestek słonecznika w komplecie – dobry punkt wyjścia dla kogoś, kto traktuje yerbę jako dodatek do diety, a nie jej zamiennik. Jod, tak jak przy każdej wersji suszu, pozostaje poza tematem tego produktu. Cena: 89,90 zł.

Sprawdź produkt: Yerba Mate Immuno

Yerba mate a jod – najczęstsze pytania

Ile jodu jest w naparze z yerba mate?

Praktycznie nie ma tam istotnej ilości. Rośliny lądowe, w tym ostrokrzew paragwajski, pobierają jod z gleby w śladowym stopniu, a yerba nie figuruje w bazach składu żywności jako źródło tego pierwiastka.

Czy yerba mate może zastąpić suplementację jodu?

Nie. Jod trzeba czerpać z soli jodowanej, ryb morskich, owoców morza, nabiału albo wodorostów spożywczych. Yerba w tym bilansie po prostu nie uczestniczy.

Czy yerba szkodzi przy chorobach tarczycy?

Z powodu jodu – nie, bo go nie dostarcza. Osoby z chorobami tarczycy powinny jednak każdą zmianę diety, w tym ilość kofeiny czy ewentualną suplementację jodu, konsultować z lekarzem prowadzącym lub endokrynologiem.

Dlaczego wodorosty mają dużo jodu, a yerba prawie wcale?

Wodorosty rosną w morzu i naturalnie gromadzą jod z wody morskiej w dużych ilościach. Ostrokrzew paragwajski rośnie w głębi kontynentu, gdzie gleba nie jest wzbogacona jodem w podobnym stopniu.

Czy sól jodowana to lepsze źródło jodu niż yerba?

W polskich warunkach sól jodowana to jedno z głównych i najbardziej przewidywalnych źródeł jodu w diecie, obok ryb morskich i nabiału. Yerba nie jest tu alternatywą ani uzupełnieniem.